Zonde

Vandaag toont Facebook mij een foto van vier jaar geleden: de rijen perenbomen tegenover ons huis stonden toen begin april al in volle bloei. Dat is dit jaar wel anders, door de kou is er nog geen bloesempje te zien. Maar dat zal weldra veranderen en dan stap je hier in de Zak van Zuid-Beveland voor je lol op de fiets. Want de bloeiende appel- en perenboomgaarden zijn een lust voor het oog en de hordes fietsende toeristen die langs ons huis trekken genieten er duidelijk van.

Over fietsen gesproken, dat doe ik hier dus veel te weinig. Want alles is ver weg. Naar de bieb of de tandarts? 10 kilometer. De supermarkt? Idem. Station? Alleen met de auto te bereiken. Ook onze zoon wordt elke dag met de auto naar school gebracht (17 kilometer) door echtgenoot die in dezelfde plaats werkt. Als ik zelf de rit naar school maak, combineer ik dat altijd met duizend andere dingen: de bibliotheek dus, en de kaasboer, waar ik ook eieren en yoghurt koop, de appel- aardappel- en uienboer daar tegenover, en de bakker als laatste. Uiteindelijk kom ik thuis met een chagrijnig kind en een tas vol lokaal geteelde boodschappen. Want ook het brood bij de bakker is gebakken van Zeeuwse tarwe. Daar komt nog een wekelijks groentepakket bij van de biowinkel in Kruiningen, die ernaar streeft de groente zoveel mogelijk uit de buurt te halen.

Goed bezig, die Theanne, denken jullie nu natuurlijk. En wat heerlijk om op het platteland te wonen met al die lokaal geteelde producten. Nou…ik weet het niet. Ik bewaar, als zzp’er, elk jaar mijn benzinebonnen en dan kleeft er toch nogal wat brandstof aan mijn lokaal geteelde appels en de eieren van de boer. Leven op het platteland is leuk en lijkt groen, maar ik maak hier veel meer kilometers dan toen ik nog in de grote stad woonde.

En stel nou dat ik afvalvrij zou willen leven. Dat lijkt me nou oprecht leuk. Dan moet ik met de auto op zaterdagochtend naar de markt (dus niet te combineren met school) om daar mijn zakjes, potjes en tasjes omhoog te houden teneinde koek, rozijnen, noten en anderszins verpakkingsvrij te kunnen kopen. Dan heb ik dat ge-afvalbespaar toch weer helemaal teniet gedaan met mijn CO2-uitstoot? Zonde, die auto.

Over zonde gesproken: Ons huis wordt verwarmd met hout (lokaal gekapt) en niet of nauwelijks met gas uit Groningen. Echtgenoot is een fervent (en kundig) houtstoker. Deugt dat of deugt dat niet? We hebben dan wel zo’n speksteenkachel met bijna nul fijnstof-uitstoot (zeggen ze) maar tegenwoordig is houtstoken toch echt notdone.

Nog een biechtpuntje: we gaan binnenkort op vakantie naar Israël. Met het vliegtuig uiteraard… Dat is een lang gekoesterde wens van ons en eindelijk komt het ervan. Veel zin in. Maar vliegen mag al helemaaaaal niet meer als je van de groene bent. “Doen jullie dat? Dat mag toch niet?” hoor ik regelmatig.

“Ach wat!”, roept echtgenoot. “Ik heb op mijn land (een hectare, zie www.tijdenvanverademing.nl) al duizend bomen geplant. Dui-zend in tien jaar tijd! Daar kunnen we de wereld van rond vliegen. En de kilometers van jouw lokaal geteelde boodschapjes compenseer ik ook al jaren met Climate Stewards. Ze moeten niet zeuren!”

Waarvan akte.

Theanne Boer

Facebooktwitter

Overvloedig leven zonder de planeet te verwoesten?

Gebaseerd op een lezing gehouden door Dave Bookless op Hong Kong University, 1 juni 2017

Vertaald uit het Engels door Veraniek Veldstra.

Wat bedoelen we met ‘overvloedig leven’? Zowel in de Oosterse als Westerse culturen wordt ‘succes’ gezien in termen van voorspoed, rijkdom, gezondheid en veiligheid. Tegenwoordig hoort ‘vrijheid’ hier ook bij. Toch leven we in een paradox. Het nastreven van deze doelen en de alsmaar groeiende wereldbevolking leggen in steeds grotere mate druk op onze wereld. De drie pijlers van duurzame ontwikkeling – economie, sociologie en ecologie – staan allemaal onder spanning. De economische systemen zijn gebouwd op de oneindige voorraad fossiele brandstoffen en onze wegwerpmaatschappij. Dat botst met de planetaire grenzen waar we binnen zouden moeten blijven om op de lange termijn niet de planeet te verwoesten.

De groeiende welvaart zal op een punt komen die individuen en hele gemeenschappen destabiliseert. We hebben economische groei nodig om kwetsbare mensen te kunnen helpen. De vraag is of we ‘groei omwille van groei’ nodig hebben. Kunnen economieën veranderen zodat die meer circulair zijn of zelfs herstellend zijn voor de gebruikte natuurlijke hulpbronnen? Kan er een waarde aan de natuur worden gehangen?

Deze vragen verlangen een andere benadering van ‘overvloedig leven’. De milieuactivist Jonathon Porritt schreef: ‘We hebben morele leiders en wijsheid nodig om deze uitdagingen aan te pakken. De meeste mensen vertrouwen hierin leiders die geworteld zijn in religie of spiritualiteit.’[1]. Toen koning Salomo van God een geschenk naar hartenwens mocht kiezen, koos hij geen geld, bezittingen, gezondheid, veiligheid of macht … maar wijsheid (2 Kronieken 1: 7-12). Wijsheid om de werkelijkheid te begrijpen is anders dan wetenschappelijke kennis en rationele analyse. Wijsheid wordt dan gebruikt om de wereld relationeel te kennen. In de Bijbelse context betekent het voornamelijk ‘onze plaats in de wereld kennen’: onszelf kennen in relatie tot God, andere mensen en de natuur.

Echt overvloedig leven wordt niet gevonden in een overvloed aan materiële bezittingen, maar in de kwaliteit van onze relaties. Jezus zei: ‘Pas op, hoed je voor iedere vorm van hebzucht, want iemands leven hangt niet af van zijn bezittingen, zelfs niet wanneer hij die in overvloed heeft.’ (Lukas 12:15). We hebben belangrijke waarden en deugden nodig om naar een echt overvloedig leven te streven. Ze transformeren de drie dimensies van onze relaties – met God, anderen en de natuur. Ze moeten geïntegreerd worden in ons onderwijssysteem – onze vorming van harten en geesten, en ook in ons politieke en economische leven. Kijkend naar de Bijbel en wat toepasbaar is in alle culturen en ideologieën, denk ik dat we de volgende waarden en deugden nodig hebben:

Onderlinge afhankelijkheid: we zitten in hetzelfde schuitje – alle mensen naar Gods beeld gemaakt en alle medeschepselen. We hebben elkaar nodig en zijn afhankelijk van elkaar. Verwondering helpt ons het gevoel te krijgen van onderlinge afhankelijkheid – het besef dat alle dingen met elkaar verbonden zijn en het leven een kostbaar geschenk is.

Relatie: een oriëntatie op anderen – geen bevrediging zoeken in zelfontplooiing maar in het zien bloeien van anderen en de natuur. Echt mens zijn is ‘excentriek zijn’ in de zin dat we ons niet op onszelf maar op de ander richten – onze vreugde vinden in de bloei van andere mensen en andere wezens. De deugd van nederigheid erkent dat we verbonden zijn met de ‘humus’ – de aarde waaruit alle dingen zijn gemaakt.

Lokaal: geworteld zijn en thuishoren op de plaats waar God ons plant; het kennen van onze eigen plek zorgt er voor dat we ergens echt thuishoren. Studies tonen aan dat individuen en bedrijven meer schade aan het milieu toebrengen wanneer ze ver weg van de oorsprong van grondstoffen en producten wonen. Net zoals Salomo de vogels, dieren en planten van zijn koninkrijk kende (1 Kon. 4:33), moeten wij onze lokale ecologie leren kennen en die kennis delen. Als we zien wat de impact is van onze inkopen en levens op medemensen en -schepselen, brengt dat een belangrijke ecologische deugd voort: terughoudendheid. Dit heeft tot gevolg dat we onze schadelijke impact proberen te minimaliseren ten behoeven van onze naasten.

Holisme: het grote plaatje zien; het herkennen van onze voetafdruk en impact, en rekening houden met de behoeften van het hele planetaire systeem. Het christelijke evangelie mag nooit worden teruggebracht tot individuele verlossing of ‘geestelijke waarden’. Het evangelie is Gods plan voor de vernieuwing en verlossing van het hele universum. De kern van de christelijke deugden (1 Kor. 13:13) zijn geen vage sentimenten voor de kerkdiensten, maar praktische inzichten om mee te nemen naar onze werkplekken, huizen, winkels en al onze interacties met Gods goede schepping. Gods geloof, hoop en liefde strekken zich uit tot Zijn plan om alle dingen in Christus te vernieuwen – en dat moet ook voor ons geloof, onze hoop en onze liefde gelden.

[1] SDC/WWF-UK (2005). Sustainable Development and UK Faith Groups: Two Sides of the Same Coin? London, Sustainable Development Commission.

Facebooktwitter

Zondagsrijder

Ik ben een zondagsrijder. Ik rij gemiddeld 1 keer per maand en meestal in het weekend. Wij bezitten zelf geen auto en proberen het meeste met de fiets en het OV te doen. Maar soms is een auto praktischer en dan maken we gebruik van een deelauto. Daardoor hoeven we voorlopig nog geen eigen auto te bezitten.

Er zijn twee soorten deelauto’s: auto’s van particulieren die ze via een platform verhuren (zoals SnappCar en MyWheels) en auto’s die een platform zelf verhuurt (zoals Buurauto en GreenWheels). Het hangt nogal sterk af van waar je woont of en hoeveel deelauto’s er in je omgeving zijn. Op de website https://ritjeweg.nl vind je alle deelauto’s in jouw buurt.

Een deelauto rijden heeft zijn voordelen. We hebben geen zorgen over onderhoud, de verzekering of andere bijkomende kosten. Ook is een deelauto voor ons goedkoper dan een eigen auto, omdat we jaarlijks maar een paar duizend kilometer rijden. Het kantelpunt ligt rond de 8.000-10.000 kilometer per jaar.

Daarnaast is het beter voor het milieu: uit onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat autodelers gemiddeld 15-20% minder kilometers rijden dan daarvoor. Ik snap dat wel. Ik moet ruim een half uur fietsen naar de molen om een zak meel te halen. Als ik een eigen auto zou hebben zou ik snel verleid zijn om met de auto te gaan: het comfort is direct voelbaar en de rekening komt later pas. Bij de deelauto is direct zichtbaar wat de kosten zijn. Vooral voor korte ritjes ben ik daardoor minder snel geneigd de auto te pakken.

Nadelen zijn er ook. Ten eerste staat er niet altijd een deelauto bij iedereen in de buurt. Bij een deelauto van een particulier moet je vaak een afspraak maken voor een sleuteloverdracht. Ook moet je van tevoren inschatten hoe lang je de auto denkt nodig te hebben. Lever je hem te laat in dan riskeer je een boete. Lever je hem eerder in, dan betaal je vaak nog voor de resterende uren. Platformen met eigen auto’s bieden soms een app waarmee je de huurtijd iets kan aanpassen.

Wij hebben geluk, want de deelauto staat voor de deur en we kunnen hem openen met onze OV-chipkaart. De nadelen wegen daarom niet op tegen de voordelen. Het bezitten van een eigen auto kunnen wij door de deelauto nog uitstellen. Zit je er wel aan te denken een (tweede) auto te kopen? Kijk dan eerst of een deelauto een optie is. Of verhuur je (tweede) auto via een aanbieder zodat andere mensen er ook gebruik van kunnen maken en jij wat van je kosten terug kan verdienen.

Veraniek Veldstra

Facebooktwitter

De christelijke ecomama

Ik ben een ecomama. Zo eentje die zweert bij wasbare luiers, wasbare billendoekjes en zelfgemaakte billencrème; die de eerste hapjes, als het kan, uit eigen moestuin geeft en zo goed als alle babyspullen van anderen heeft overgenomen. Niet omdat ik vind dat chemicaliën altijd troep zijn, of dat mijn kinderen zo dicht mogelijk bij de natuur moeten opgroeien. Nee, ik wil ze vooral laten zien wat het is om te leven vanuit de hoop op een nieuwe wereld.

Voor je kindje is alleen het beste goed genoeg. En gelukkig is het beste ruim te verkrijgen bij grote en minder grote babyzaken. Alles nieuw, van alle gemakken voorzien en van topkwaliteit merken. Natuurlijk is het belangrijk om goed voor je kinderen te zorgen en ze de kwaliteit te geven die ze nodig hebben. Maar is kwaliteit niet meer dan gemak en merk?

En wat gebeurt er met al die spullen die je maar een korte tijd gebruikt? Gelukkig wordt een groot gedeelte tweedehands verkocht voor een volgende ronde. Een kleine zoektocht op Marktplaats levert ruim 9.000 hits op als het gaat om tweedehands kinderwagens. Maar helaas stroomt niet alleen Marktplaats vol, ook vuilnisbakken puilen uit van luiers en wegwerpdoekjes voor billen en gezichtjes.

Geen wonder dat er een tegen-hype is ontstaan op het gebied van kinder- en babyverzorging in het duurzame en eco- segment. Het is een nichemarkt die langzaam ook in de grote babyzaken een plekje verovert. Het gevaar is alleen dat het een nieuw idealisme gaat worden waarin een grote nadruk wordt gelegd op de individuele baby en de ouders. Het is een belangrijke verkoopstrategie om de angst voor de meerprijs bij de consument weg te nemen. Zo wordt weer alleen het beste goed genoeg, namelijk zonder toegevoegde chemicaliën, bestrijdingsmiddelen en plastics voor je lieve kleine wondertje. Maar is er ook een groter plaatje?

Zelf willen mijn man en ik duurzaam leven. Niet vanuit idealisme, maar wel als een belangrijk aspect binnen de zorg voor onze twee kinderen. Zo is het gebruik van wegwerpluiers voor ons nooit een overweging geweest. Het was enkel een logische keuze om wasbare luiers te gebruiken. Ondanks de vele extra wasbeurten wordt er enorme milieuwinst mee behaald. Bijna al onze 45 luiers zijn tweedehands en worden nu voor de vierde of vijfde keer gebruikt. Dat staat op dit moment tegenover de productie, verpakking, vervoer en afvalverwerking van ruim 20.000 wegwerpluiers.

Daarnaast hebben wij  een moestuin en vinden we het makkelijk en leuk om de kinderen op een zelfvoorzienende manier te voeden. Maar op vakantie koop ik gewoon een paar potjes (biologische) babyvoeding. Net zo gezond en ik hoef niet alle maaltijden van te voren te plannen. Ook vind ik het leuk om zelf billenzalf te maken (zonder etherische oliën) op basis van bijenwas en het is een goed alternatief voor de meeste billencrèmes die niet uitwasbaar zijn.

Onze jongste had ik graag langer borstvoeding willen geven, maar mijn eigen melkproductie liep met zeven maanden snel terug. Ik had niet de energie om vaker aan te leggen of regelmatig te gaan kolven en daarom zijn we overgegaan op flesvoeding. Biologische flesmelk is helaas niet zo duurzaam (zeker niet als het gaat om de verpakking), maar het is goed zo.

Zelf zou ik graag enkel het allerbeste aan mijn kinderen geven. Maar ik weet dat, hoe goed ik ook mijn best doe, ik nooit een perfecte moeder zal zijn. God is het die mij genade en verantwoordelijkheid geeft om, in afhankelijkheid van Hem, Zijn liefde te laten zien. Hij gebruikt mij als instrument in de zorg voor mijn kinderen, maar ook in de zorg voor de schepping als geheel. En met veel keuzes komen deze twee mooi samen. Duurzaam leven is goed, maar de schepping redden hoeven wij zelf gelukkig niet meer te doen.

Jaël de Kool – van der Woude

 

 Facebooktwitter

Plastics zijn overal!

Het is een van de meest trieste beelden uit de natuur die op mijn netvlies staan: albatrossen die al in hun nest zijn doodgegaan op het eilandje Midway in de Pacifische Oceaan. Er is een minidocumentaire over gemaakt van een paar minuten door Chris Jordan.

MIDWAY a Message from the Gyre: een korte film van Chris Jordan

Dat de jonge albatrossen dood gaan komt door plastics die in het water drijven. Omdat er vaak algen op groeien, zien de volwassen vogels de plastic stukjes aan voor voedsel. Ze voeren er hun jongen mee, die het gewillig doorslikken. Als ze een week later door ondervoeding doodgaan, liggen hun lijkjes te verteren in het nest. En in die halfverteerde vogels zie je al het plastic weer tevoorschijn komen: van flessendoppen tot inktpatronen, van hele aanstekers tot tandenborstels.

De grote milieuproblemen zijn klimaatverandering en verlies van biodiversiteit. Maar ook de gevolgen van plastics horen in dit rijtje. In de oceanen drijven eilanden van plastic. Plastics zijn overal! Zal het ooit lukken om die op te ruimen? De plastics vallen uiteen in microplastics (die overigens ook steeds vaker in producten als scrubs en tandpasta zitten). Er zijn steeds meer aanwijzingen die die microplastics de vruchtbaarheid van zeeorganismen verstoren.

Het zijn allemaal problemen die zich ver van huis voordoen. Maar de oorzaak ligt heel dichtbij. En de oplossing dus ook, namelijk bij alle plastic producten en verpakkingen die we gebruiken. Wat doen we daarmee?

Ik ga er natuurlijk van uit dat je zelf geen afval op straat gooit. Maar ook dan heb ik nog vier tips voor je:

1. Scheid je afval. Zorg dat het plastic afval zoveel mogelijk gerecycled wordt. Dit werkt nog lang niet overal zoals het moet, maar het gaat de goede kant op! Recycling van glas is een mooi voorbeeld: bijna al het glas wordt tegenwoordig verwerkt tot nieuw glas.

2. Koop geen producten met microplastics. Bekijk deze website of jouw merken van cosmetische producten microplastics bevatten.

3. Ga af en toe afval prikken in je eigen woonomgeving. In mijn woonplaats Amersfoort is er sinds kort het project 033zwerfafvalzat.nl. Je kunt een straat of wijk adopteren en schoon houden. Doe mee aan zo’n project – of begin er zelf een!

4. Ben je activistisch aangelegd? Doe dan mee aan de actie ‘back to sender’ en stuur op straat gevonden plastic afval terug naar de producent.

 

Het zou toch prachtig zijn als de beelden van die dode jonge albatrossen heel snel van ons netvlies kunnen verdwijnen?

Embert Messelink

directeur A Rocha Nederland

 

 Facebooktwitter

Duurzaamheid: de optelsom van onze kleine keuzes

Soms lijkt het of jouw en mijn kleine beslissingen geen zoden aan de dijk zetten. Als de politiek besluit dat we met z’n allen opeens 130 km/u mogen rijden op snelwegen, raakt de uitstoot van kwalijke gassen in een hogere versnelling. Als vliegmaatschappijen elkaar stuk concurreren met goedkope tickets, neemt het aantal reizigers een hoge vlucht. Als de economie aantrekt, lijken nog langere files onvermijdbaar. Wat stellen mijn kleine keuzes dan nog voor?

In de afgelopen weken maakten mijn vrouw en ik een aantal van die kleine keuzes. In onze eigen leefomgeving – ons huis, onze tuin, onze manier van reizen – zijn we immers zelf verantwoordelijk en rentmeester van ons eigen landgoedje. Bij het opknappen van onze hal konden we enkele rollen behang en een halve doos kant-en-klaar stijfsel goedkoop overnemen van kennissen. Dat scheelde trouwens ook flink wat uitzoekwerk, mooi meegenomen.

Mijn 10 kilometer heen en dan weer terug naar mijn werk zijn een stuk aangenamer geworden door de tweedehands e-bike die ik kocht. Ik merkte dat ik ongemerkt toch vaker met de auto begon te gaan dan me lief was. Nu pak ik deze alleen nog als deze echt nodig is, bijvoorbeeld voor een stagebezoek op een lastige plek. En ik geniet meer dan voorheen van het fietsen.

De schutting begint na bijna 25 jaar te verrotten aan de bovenkant. Een nieuwe is eigenlijk helemaal niet zo duur en met wat hulp zo geplaatst. Maar waarom niet de bovenste rand er afzagen en een lat bevestigen op de kopse kant? Dat scheelt afval, grondstoffen, een autorit, geld en de schutting kan nog jaren mee.

Het is herfst geworden. Buiten – en dus ook binnen – wordt het frisser. Zet ik de verwarming hoger of trek ik mijn fleece aan? Wat heb ik trouwens veel plezier van die schoenen waar ik nieuwe zolen onder heb laten zetten.

Stel je nou eens voor dat 10 miljoen Nederlandse huishoudens dit soort keuzes maken. En dat elk huishouden elke maand één zo’n kleine duurzame keuze maakt. Eéntje maar… dat zijn dan toch 120 miljoen duurzame keuzes per jaar. 120.000.000! En stel je nu toch eens voor dat alle Chinezen dat ook gaan doen. Elke maand één extra duurzame kleine keuze. Dat is dan 1 miljard x 12 maanden = 12.000.000.000 kostbare kleine keuzes. Stel dat, hè, want zij maken natuurlijk ook hun eigen keuzes. Dat kan ik niet voor hen doen. Maar ik kan wel mijn eigen kleine, duurzame keuzes maken. En als dat mijn levenspatroon wordt, zal dat dan ook niet gaan doorwerken bij anderen in mijn omgeving? En zal het niet meebepalend worden voor mijn keuze in het stemhokje? En heeft die keuze dan geen invloed op de koers van het land, ook op de grote beslissingen? Veracht de dag der kleine dingen niet, zegt de profeet Zacharia. Hij bedoelde daarmee iets als: Gods werk krijgt ook vorm via kleine stapjes. Onze kleine keuzes helpen mee om Gods heerlijke schepping te bewaren. Ik kan God aanbidden op nieuwe zolen.

Bert Roor

Kernteamlid A Rocha Heuvelrug en docent Christelijke Hogeschool Ede

Facebooktwitter

Fijn in de (propvolle) trein

Daar stond ik dan met mijn idealen: 2,5 uur als sardientje in een propvolle trein met al mijn bagage. Dat was niet helemaal het beeld dat ik had van de treinreisvakantie. Ik dacht dat treinreizen ontspannen was en je wat van de omgeving zou zien. Zelfs Ernie van Sesamstraat zingt over ‘Fijn in de trein’. Nu zat ik nog meer opgepropt dan in een vliegtuig en kon ik amper naar buiten kijken.

Met een bruiloft in Zweden was het snel duidelijk waar onze vakantie naar toe ging dit jaar. De vraag was nog: met welk vervoersmiddel? Ik maakte schattingen van de prijs, reistijd en CO2e uitstoot van een retour voor 2 personen naar de locatie van de bruiloft. Afhankelijk van het vervoersmiddel zou ik de rest van de vakantie plannen. Je vliegt met voor €360 (incl. bagage) in 1,5 uur naar een stad in de buurt en stoot daarbij 370 kilo aan CO2e uit. Met een auto rijdt je voor €225 in 12 uur naar Zweden en stoot je 359 kilo CO2e uit. De trein brengt je voor €325 in 13 uur naar Zweden waarbij je 43 kilo CO2e uitstoot. Ik had verwacht dat het vliegtuig goedkoper zou zijn, maar je hebt alleen tijdwinst. Langzamer reizen en meer zien van de omgeving is voor mij geen tijdverlies, maar een onderdeel van de vakantie. Tegelijk kijkend naar de CO2e uitstoot was het eigenlijk een makkelijke keus: het werd een treinreisvakantie.

Uiteindelijk hebben we een Interrail treinticket gekocht en zijn we verder gaan reizen na de bruiloft. In totaal hebben we met 17 treinen 4000 kilometer afgelegd. Reizen met de trein heeft voordelen. De treinen in Scandinavië zijn aanzienlijk luxer dan in Nederland, waardoor je het gevoel hebt 1e klas te reizen. Je hoeft niet na te denken over de route, welke afslag je moet nemen of waar je (gratis) kan parkeren in een stad. Je stapt vaak in het centrum van een stad uit met alle voorzieningen op loopafstand. Met de trein leg je snel vele kilometers af terwijl je rustig boeken leest, muziek luistert of spelletjes speelt. In veel treinen zijn er stopcontacten waardoor ook de reizigers die hun laptop/tablet meenemen zich kunnen vermaken. Toch leg je alles weg op het moment dat er prachtige landschappen voorbij komen: uitgestrekte graanvelden, watervallen, besneeuwde bergtoppen. We hebben zelfs een eland vanuit de trein gezien! Het enige wat ik denk als ik naar buiten tuur: wat hebben we een geniale Schepper.

Ik kan je een paar tips geven, mocht je een treinreisvakantie eens willen proberen. Denk na over je bagage: een (krappe) overstap is soms makkelijker te halen met een enkele rugzak dan meerdere koffers en tassen. Wil je de zekerheid van een zitplaats? Voor de meeste treinen kun je een zitplaats reserveren. Mis je een overstap? Vaak kun je een trein later nemen en ben je niet al te veel tijd kwijt. Een enkele keer rijden er zo weinig treinen op een traject dat een gemiste overstap je reis 6 uur kan vertragen (we hebben heel hard gerend voor die trein). Wees bereid om je reis aan te passen of plan ruime overstappen.

Ik heb een prachtige bruiloft meegemaakt, een geweldige vakantie gehad, heerlijk kunnen genieten van de schepping en daarbij maar weinig CO2e uitstoot veroorzaakt. Die ene propvolle trein deed mijn idealen maar heel eventjes wankelen. De volgende vakantie stap ik gewoon weer ‘fijn in de trein’.

Veraniek Veldstra

Facebooktwitter

De CO₂ aflaatboom?

Isaac met de boom die hij 3 jaar eerder plantte (Ghana)

Een retourtje Thailand met een gezin kost meer CO2 uitstoot dan een jaar gasverbruik voor verwarming en warmwater voor dat zelfde gezin. We weten dat onze reislust gevolgen heeft voor de aarde. Langzaam wordt het de mensheid duidelijk, dat de westerse manier van leven grote invloed heeft op het klimaat wereldwijd met grote gevolgen voor alles wat leeft en op de leefomgeving van het nageslacht van dier en mens. We gaan graag op vakantie naar verre oorden. Nemen we in onze beslissingen ook onze impact op het klimaat mee?

De NOS bracht de laatste tijd een aantal vlogs uit over permafrost naar aanleiding van een recent onderzoek. Klimaatverandering versnelt door het smelten van permafrost. Het gevolg: er komt nog meer methaan (CH4) vrij. Op klimaatconferenties slaan wereldleiders de handen ineen met het doel beleid te ontwikkelen, dat de klimaatverandering een halt moet toeroepen. Tegelijk wordt technologie ontwikkeld om zonder of met zo weinig mogelijk impact onze leefwijze voort te kunnen zetten. Veel landen bereiden wetgeving voor, opdat er uitstootvrije auto’s komen. We willen bijna overal zonnepanelen en windmolens plaatsen. Dit alles om onze groeiende behoefte aan vervoer en energie te bevredigen zonder dat we ons gedrag behoeven te veranderen.

Daar waar het nog niet zo ver is, dat er voldoende emissie vrije energie beschikbaar is, kunnen we onze uitstoot compenseren via organisaties als Trees for all, Fair Climate Fund en Climate Stewards. Zij financieren met de compensaties projecten die de CO2 uitstoot ongedaan maken door bijvoorbeeld boomaanplantprojecten. Bomen hebben CO2 nodig voor hun groei en geven zuurstof terug aan de lucht. Met CH4 wordt dat een stuk lastiger.

Climate Stewards wil niet alleen compenseren, zij wil vooral minderen. Als het effect van menselijk handelen op klimaatverandering klein genoeg is, wil zij zich zelfs opheffen. Zo ver is het nog lang niet en tot die tijd biedt Climate Steward projecten aan waar CO2 gecompenseerd wordt. Momenteel ondersteunen we projecten in Ghana, Kenia en Mexico.

In Ghana werken we samen met scholen en lokale gemeenschappen die zorg dragen voor inheemse bomen die koolstof opslaan en zuurstof teruggeven. Ook verbeteren deze groepen het levensonderhoud door agro-bosbouw en bosproducten, waardoor ook de biodiversiteit herstelt. Daarnaast financieren we de milieuclubs van de scholen. In Kenia is Paradigm onze partner (Gold Standard geaccrediteerd) en zij bieden efficiënte houtovens, water filters en solar lampen aan. In Mexico is Scolel’te onze partner (Plan Vivo geaccrediteerd) en zij ondersteunen kleine boerenbedrijven met agro-bosbouw, herbebossing en het onderhouden van de bossen. Het gaat dus om meer dan alleen compensatie van onze uitstoot, ook om het verbeteren van leefomstandigheden van degenen die het zwaarst de gevolgen dragen van ons gedrag. Is compenseren bij Climate Stewards aflaat of een bijdrage aan een betere wereld? Wij zijn overtuigd van het laatste. Maar oordeel zelf: https://www.climatestewards.nl/

Bert van der Woerd

 Facebooktwitter

Palmolie

Weinig boodschappen haal ik nog bij een supermarkt: eieren en vlees haal ik bij een lokale boer, meel bij een lokale molen, groente, vis en nootjes op de markt en houdbare biologische bulkartikelen bij de Bioclub. Wat ik daarnaast nog nodig heb haal ik bij de supermarkt, waar ik let op het keurmerk voor biologisch of fairtrade. Ik hoorde al langere tijd negatieve geluiden over palmolie, maar wilde niet nóg iets hebben waar ik op moet letten bij het boodschappen doen. Tot eind mei, toen het wederom in het nieuws kwam: de Dutch Alliance Sustainable Palm Oil (DASPO) liet weten dat in 2016 90% van de verwerkte palmolie in Nederland duurzaam was. Daarop kwamen gelijk kritische geluiden van Amnesty International, Greenpeace en Milieudefensie. Tijd om dieper in het onderwerp te duiken.

Wat is palmolie?
Palmolie is een plantaardige olie die wordt gemaakt van het vruchtvlees van een oliepalm. Deze palmen groeien in gebieden rondom de evenaar. Palmolie is een goedkope en efficiënte oliesoort en wordt daarom voor veel verschillende doeleinden gebruikt. Naast het gebruik als biobrandstof wordt palmolie verwerkt in levensmiddelen zoals chocolade, koekjes, shampoo en lippenstift.

Wat is het probleem?
Door de groeiende vraag naar palmolie, breiden de palmolieplantages uit. Om hier ruimte voor te maken worden stukken regenwoud platgebrand waardoor dieren hun leefgebied kwijtraken en er veel CO2 in de atmosfeer komt. Daarnaast worden er mensenrechten overschreden, is er sprake van kinderarbeid, zijn er landconflicten en worden er bestrijdingsmiddelen gebruikt. Kortom: de productie van palmolie is schadelijk voor mens, dier en milieu. (Lees meer)

RSPO-keurmerk
De problemen rondom de productie van palmolie is echter geen nieuws. Al in 2004 werd de internationale Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO) opgericht door bedrijven en maatschappelijke organisaties. Meer dan 2000 leden beloven zich te houden aan de gestelde criteria. Deze criteria gaan over het uitbreiden van plantages, de werknemers en lokale bevolking. Wanneer een product het RSPO-keurmerk draagt, moet 95% van de palmolie in het product duurzame palmolie zijn.

Duurzame palmolie
Volgens DASPO zou 90% van de in Nederland verwerkte palmolie duurzame palmolie zijn. Maar aan die duurzaamheid wordt getwijfeld door een paar grote partijen. Uit publicaties van Amnesty International en Milieudefensie/Friends of the Earth blijkt dat bedrijven die aangesloten zijn bij de RSPO zich niet houden aan de criteria voor duurzame palmolie. Ze beloven beterschap, maar handelen daar niet naar. De enorme economische belangen maken het niet makkelijk de keten te verduurzamen.

Wat nu?
Het is erg, maar eigenlijk schrik ik niet zo van deze verhalen rondom de productie van palmolie. Ik ben me er akelig van bewust dat palmolie maar één van de producten is waarbij deze praktijken voorkomen. We laten veel van onze spullen buiten Nederland produceren en hebben daarbij niet altijd zicht op het productieproces. Het geeft me een gevoel van machteloosheid: wat kan ik dan nog wel kopen? Is er bij productie van andere oliën niet hetzelfde aan de hand? 
Misschien moet ik met kleine stapjes beginnen. Ik heb al gezien dat ik krokante muesli met palmolie makkelijk kan vervangen door krokant muesli zonder palmolie van een ander merk. Een voor een zal ik producten onder de loep nemen en kijken of er een alternatief is. Daarom kijk ik in de supermarkt nu toch maar of er palmolie in de producten zit die op mijn boodschappenlijstje staan.

En jij? Wat ga jij doen nu je dit weet?

Veraniek Veldstra

Facebooktwitter

De impact van nieuwe spullen

Spullen kopen, we houden er bijna allemaal wel van. Unboxing videos schieten als paddenstoelen uit de grond na de introductie van wéér een nieuwe iPhone of wéér een nieuwe iPad. En wees eerlijk: het kan ook heerlijk zijn om je schaar in die blisterverpakking te zetten of het doosje zorgvuldig te openen. Maar wist je dat we met het kopen van al onze nieuwe spullen meer impact op de aarde hebben dan met onze vleesconsumptie?

Impact op de aarde
Voor haar boek ‘De Verborgen Impact’ liet Babette Porcelijn een Impact top-10 samenstellen door een gerenommeerd onderzoeksbureau. Deze impact neemt onder andere de uitstoot van broeikasgassen mee, maar ook diverse soorten vervuiling, landgebruik en ontbossing. En wat blijkt? De meeste impact op de aarde hebben we met het kopen van nieuwe spullen. Dit zit ‘m vooral in het maken en vervoeren van al die spullen. Interessant en schokkend feitje: de 16 grootste zeeschepen die onze spullen vervoeren stoten evenveel zwavel uit als alle auto’s in de hele wereld bij elkaar.

Challenge
Het was voor mijn vrouw en mij een reden om een half jaar de ‘Buy Nothing New Challenge’ te doen. Een half jaar lang geen nieuwe spullen kopen. Natuurlijk waren er uitzonderingen (ondergoed, tools om dingen te repareren, tools om zelf dingen te maken), maar over het algemeen dus niks nieuws. Veel op marktplaats kijken als je wat nodig hebt, en ook bijvoorbeeld Peerby hielp prima. Maar we ontdekten dat we ook een stuk creatiever gingen nadenken over bijvoorbeeld verjaardagscadeautjes. Want ja, wat doe je als je niet even wat mag bestellen op bol.com? Maar bovenal werden we ons bewust van hoe snel en hoe makkelijk we voorheen nieuwe spullen kochten.

Of anders
Een half jaar is lang, maar je kunt de challenge ook prima een maand doen. Of je probeert het eerst een week. En mocht je liever op een andere manier wat willen doen, dan staan hieronder wat tips:

  • Verkoop spullen die je niet gebruikt en ook niet wilt bewaren. Zo blijven spullen, onderdelen en materialen in gebruik
  • Denk even na voordat je dat nieuwe product uit het schap pakt. Heb je het echt nodig of is het luxe?
  • Doe zo lang mogelijk met je desktop, laptop, tablet en telefoon
  • Als je toch nieuwe elektronica nodig hebt, ga dan voor refurbished
  • Kleding nodig? Er is op Marktplaats echt heel veel te vinden dat maar één keer is gedragen. Maak een zoekopdracht aan voor jouw maat en je ontvangt elke dag de nieuwe advertenties
  • Wist je dat veel mensen het zelfs leuk vinden om spullen uit te lenen? Via Peerby heb je echt in een mum van tijd een ladder, schuurmachine of partytent te leen

De informatie over de impact van spullen en een deel van de tips komen uit het boek ‘De Verborgen Impact‘ van Babette Porcelijn.

 

Ties van Veelen

Facebooktwitter