FAQ items aan het laden...

Veelgestelde vragen

Klimaatverandering

Klimaatverandering wordt gedefinieerd als een verandering in het klimaat voor een langere periode, meestal 30 jaar. Het klimaatsysteem heeft een natuurlijke variabiliteit. In de afgelopen decennia is de gemiddelde mondiale temperatuur echter buitengewoon snel gestegen. Dit wordt bevestigd in het laatste rapport van het IPCC.

Het is zeer waarschijnlijk dat de mens verantwoordelijk is voor de snelle temperatuurstijging door de uitstoot van broeikasgassen en veranderingen in landgebruik. Dit geldt met name in ontwikkelde landen. Sommige media trekken in twijfel dat de mens verantwoordelijk is voor (de versnelde) klimaatverandering. Toch zijn 97% van de wetenschappers het eens over het feit dat mensen verantwoordelijk zijn voor de opwarming van de aarde.

Klimaatverandering heeft veel verschillende effecten: verandering in de hevigheid van regenbuien, zeespiegelstijging, en meer extreme weersomstandigheden. Soms is de mens in staat zich aan te passen aan deze veranderingen, maar de mensen in bijvoorbeeld ontwikkelingslanden kunnen zich niet altijd snel genoeg aanpassen. Hierdoor zijn ze kwetsbaarder dan de mensen in ontwikkelde landen. Daarnaast zijn de mensen in ontwikkelingslanden meer afhankelijk van de diensten van ecosystemen (voedsel, water, hout), die vaak negatief beïnvloed worden door klimaatverandering.

Over het geheel genomen wordt verwacht dat de mensen in ontwikkelde landen het minst de effecten van klimaatverandering zullen ervaren, terwijl ze het meest hebben bijgedragen aan klimaatverandering. De mensen in ontwikkelingslanden zullen het meest de effecten van klimaatverandering ervaren, terwijl ze het minst eraan hebben bijgedragen.

Doordat er al veel broeikasgassen in de atmosfeer aanwezig zijn, zal klimaatverandering de komende eeuw onvermijdelijk doorzetten, ongeacht wat we nu doen. Het International Panel on Climate Change (IPCC) voorspelt dat rond 2025 de temperatuur wereldwijd 0,3 tot 0,7 graden hoger is dan aan het einde van de 20e eeuw. Als we de temperatuurstijging kunnen limiteren tot 1.5°C, kan dat vele ernstige en onomkeerbare effecten van klimaatverandering voorkomen.

Broeikasgassen gedragen zich als een broeikas die warmte vasthoudt in de atmosfeer. De primaire broeikasgassen zijn waterdamp (H2O), koolstofdioxide (CO2), distikstofoxide (N2O), methaan (CH4) en ozon (O3). Zonder deze gassen zou de aarde te koud zijn om op te wonen. Koolstofdioxide (CO2) is het voornaamste broeikasgas. Het is een bijproduct van fossiele verbranding, het verbranden van biomassa en andere industriële processen. De concentratie koolstofdioxide in de atmosfeer is met 40% gestegen (van 280 delen per miljoen delen lucht (ppm) naar 400 ppm) sinds het begin van de industriële revolutie rond 1750. De koolstofdioxide-equivalent (CO2e) wordt vaak gebruikt om de berekeningen met broeikasgassen te versimpelen. Het wordt gebruikt om de bijdrage van de andere broeikasgassen aan klimaatverandering uit te rekenen, door te kijken naar hoe goed ze warmte in de atmosfeer kunnen vasthouden.

In 1992 beloofden alle EU-landen en nog 164 anderen tijdens een klimaatconferentie om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. In 1997 werd in het Kyoto protocol vastgelegd dat landen hun emissies zouden gaan reduceren vanaf 2008. Nederland en de EU hebben in 2012 hun doel bereikt om de uitstoot te verminderen met respectievelijk 6% en 8%. Vele andere landen gefaald in het behalen van de doelen. De wereldwijde uitstoot is sindsdien nog verder gestegen. De afgelopen jaren heeft de UNFCCC toegewerkt naar een nieuwe akkoord om het Kyoto Protocol te vervangen na 2020. Tijdens COP21 in Parijs eind 2015 is unaniem het klimaatakkoord van Parijs aangenomen. Landen zijn overeengekomen dat de wereldwijde temperatuurstijging onder de 2°C (sinds het begin van de industriële revolutie) moet blijven, en bij voorkeur onder de 1.5°C blijft. Op dit moment hebben 187 landen het Parijs akkoord geratificeerd.

De EU heeft daarnaast ook eigen doelen gesteld. Ze willen in 2030 hun emissies met 40% reduceren ten opzichte van het niveau van 1990, en 80-95% in 2050. In december 2019 is The Green Deal gepubliceerd, waarin deze doelen nog eens worden aangescherpt. Het moet nog unaniem goedgekeurd worden voordat het in werking kan gaan.

In Nederland sprak op 24 juni 2015 een rechter zich uit in de klimaatzaak: een historische rechtszaak aangespannen door Urgenda en 900 mede-eisers tegen de staat. Urgenda stelde dat de overheid niet genoeg actie onderneemt om de eerder beloofde 25% reductie in 2020 t.o.v. 1990 te halen. De rechter heeft Urgenda in het gelijk gesteld. De overheid werd opgedragen nu meer en effectievere actie te ondernemen om de uitstoot verder terug te dringen. De overheid is in beroep gegaan. Op 9 oktober 2018 bekrachtigde het Haagse Hof het vonnis van de rechter. Het kabinet is in beraad over dit vonnis.

Ondertussen is er in juni 2018 een voorstel ingediend voor een klimaatwet, die in december 2018 door de Tweede Kamer en mei 2019 door de Eerste Kamer is aangenomen. De Klimaatwet legt de klimaatdoelstellingen (in 2030 49% en in 2050 95% minder CO2 uitstoot dan in 1990) wettelijk vast. Ook is er een ontwerp voor een klimaatakkoord opgesteld (december 2018).

India en China zijn grote vervuilers, maar beide hebben ze een kleinere uitstoot per inwoner dan Nederland. Daarnaast is een deel van de emissie-uitstoot in deze landen het resultaat van de productie van consumptiegoederen voor Europa. Ook een vermindering van het gebruik van geïmporteerde goederen is daarom belangrijk.

Er is veel informatie over klimaatverandering beschikbaar. Hieronder staan een aantal websites waarop meer informatie te vinden is:

http://www.ipcc.ch/ (Engelstalige website van het Intergovernmental Panel on Climate Change, bevat de meest recente wetenschappelijke informatie over natuurwetenschap, mitigatie en adaptatie)
http://www.rijksoverheid.nl/ (Website van het ministerie van economische zaken en klimaat)
http://www.geloofenwetenschap.nl (Website met de link tussen christendom en wetenschap)
http://www.knmi.nl/ (Website van het KNMI over klimaat en klimaatverandering)
http://www.skepticalscience.com/ (Website waarin wetenschappers klimaat mythen ontkrachten)

Compenseren

CO2 compensatie is een compensatie voor de uitstoot van CO2 door een individu of organisatie. Climate Stewards plant bomen, die CO2 weer uit de lucht opnemen.

Veel mensen proberen hun emissies te reduceren, maar er zal altijd onvermijdelijke uitstoot van broeikasgassen plaatsvinden. Compensatie biedt een manier om hiermee om te gaan. Vrijwillige compensatie herinnert ons eraan dat klimaatverandering onze verantwoordelijkheid is en creëert een motivatie om onze uitstoot te minderen. Dit vertraagt klimaatverandering en vermindert de impact daarvan op de armen, die het hardst getroffen worden. Daarnaast laat compenseren aan de politici zien dat we serieus actie ondernemen tegen klimaatverandering.

Klimaatverandering is zowel een persoonlijke als mondiale kwestie. Compenseren alleen zal klimaatverandering niet oplossen. Maar het kan wel een onderdeel zijn van een verzameling van maatregelen, zoals emissiereductie, investeren in duurzame energie en maatregelen voor brandstofefficiëntie. Het is onze taak om individueel in actie te komen en lokale, nationale en internationale acties te steunen. Klimaatverandering is veroorzaakt door vele mensen die kleine dingen doen, de oplossing zal hetzelfde zijn.

‘Nobody made a greater mistake than he who did nothing because he could only do a little.’ (Niemand maakte een grotere fout dan hij die niks deed omdat hij maar een beetje kon doen) Edmund Burke (1729-1797), Engelse parlementariër en filosoof.

Wij compenseren emissies door samen te werken met partners in Ghana, Uganda (bomen, hooikisten en waterfilters), Kenia, Mexico, en Nepal.

De prijs van een ton CO2 staat niet vast. Dit betekent dat de prijs van CO2 kan variëren tussen de verschillende CO2-compensatie aanbieders op de vrijwillige markt. Deze verschillen kunnen komen door het verschil in locatie van de projecten (bv. Nederland, Ghana) en verschillende compensatie activiteiten (bomen planten, duurzame energie).

Om ethische en praktische redenen verkoopt Climate Stewards geen emissierechten. Liever moedigen we supporters aan om een donatie te doen die in verhouding staat tot de eigen CO2 uitstoot. We suggereren een donatie van €24 voor elke ton CO2. Dit zijn de volledige kosten die onze zusterorganisatie Climate Stewards UK maakt om 1 ton koolstof (gelijk aan 3,67 ton koolstofdioxide) vast te leggen.

Climate Stewards suggereert een donatie van €24 per ton CO2. Dit getal is gebaseerd op de werkelijke kosten die Climate Stewards maakt bij de projecten, en niet op de marktwaarde. De €24 per ton CO2 omvat:

  • Gegarandeerde offset van 1 ton CO2 via onze partners.
  • Voortdurende support voor al onze projecten.
  • Bewustwording creëren in Nederland

Sinds januari 2015, in aanvulling op de ondersteuning van ons bestaande werk in Ghana en het werken aan een nieuw project met gedegradeerde bosreservaten in Ghana, hebben we een nieuwe partner gekregen. In Mexico ondersteunt onze partner Scolel’te herbebossing, bosherstel en agrobosbouw. Het project is geaccrediteerd door Plan Vivo. Dit betekent dat we hooggewaardeerde gecertificeerde carbon credits kunnen aanbieden die gebruikt kunnen worden om “klimaat neutraal” te worden.

Sinds 2018 bestaat het Climate Stewards Keurmerk waarmee kleinschalige, op community gebaseerde CO2-compensatiepartners toegang kunnen krijgen tot fondsen van vrijwillige CO2-compensatie via projecten die niet alleen CO2 uitstoot beperken maar ook voordelen brengen aan de biodiversiteit en lokale bevolking (gezondheid en kostenbesparing).

Als individu kun je allereerst stappen zetten in het verkleinen van je ecologische voetafdruk. Kijk voor tips bij onze blogs of in de Duurzame Bucketlist. De overgebleven uitstoot kun je compenseren bij Climate Stewards. Je kunt met de online calculator je uitstoot uitrekenen van bijv. je reizen en energieverbruik en daarna de berekende uitstoot compenseren.

We praten graag verder met individuen of organisaties om te kijken hoe ze hun ecologische voetafdruk verder kunnen verkleinen. Voel je vrij om contact met ons op te nemen.

Net als individuen, moedigen we organisaties aan om allereerst hun ecologische voetafdruk te verkleinen. Door zo in actie te komen toon je leiderschap in klimaat en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Tips om duurzamer te leven kunt je vinden in onze blogs. De overgebleven uitstoot kun je compenseren bij Climate Stewards. Je kunt met de online calculator de uitstoot uitrekenen van bijv. reizen en energieverbruik, en de berekende uitstoot compenseren.

We praten graag verder met individuen of organisaties om te kijken hoe ze hun ecologische voetafdruk verder kunnen verkleinen. Voel je vrij om contact met ons op te nemen.

Het compenseren van CO2 helpt klimaatverandering af te remmen en de effecten van klimaatverandering te reduceren. Maar de meeste wetenschappers zijn het erover eens dat ook een significante reductie in CO2 uitstoot nodig is om ons klimaat binnen beheersbare grenzen te houden. Dus we hebben het allebei nodig! CO2-compensatie herinnert ons eraan dat klimaatverandering onze verantwoordelijkheid is en creëert een motivatie om onze uitstoot te minderen. Tevens laat het aan politici zien dat we serieus in actie willen komen.

Er zijn meerdere manieren waarop je je ecologische voetafdruk kan verminderen. Probeer eens een van de volgende acties:

  1. Eet 1 dag in de week geen vlees, en 1 dag in de week lokaal geproduceerd voedsel.
  2. Bedenk een reis die je regelmatig met de auto maakt en verwissel de auto voor het openbaar vervoer, fiets of de benenwagen.
  3. Bedenk een item dat je vaak gebruikt en weggooit, en probeer een manier te bedenken om het product opnieuw te gebruiken of te recyclen.
  4. Draai je thermostaat een graad omlaag.

Kijk voor meer tips in de Duurzame Bucketlist of lees onze blogs.

Ja, giften zijn fiscaal aftrekbaar omdat A Rocha een ANBI-instelling is. Klik hier voor meer informatie.

Berekeningen

Om de hoeveelheid CO₂e te berekenen die wordt uitgestoten door een bepaalde vlucht, moet de afstand tussen luchthavens en de emissiefactor (de hoeveelheid uitgestoten broeikasgassen per passagierskilometer) bekend zijn.

In plaats van het effect van elk afzonderlijk broeikasgas te berekenen, gebruiken we CO₂-equivalenten (CO₂e) in onze berekeningen. CO₂e vertegenwoordigt de andere broeikasgassen zoals methaan (CH4) en stikstofoxide (N₂O) op basis van hun efficiëntie in het vasthouden van warmte (Global Warming Potential of GWP) in de atmosfeer in vergelijking met CO₂. Koolstofdioxide heeft een GWP van 1, methaan’s GWP is 34 en van stikstofoxide is de GWP 298.

Met de online calculator van Climate Stewards kan de gebruiker de luchthaven van vertrek en aankomst kiezen, opgeven of de vlucht een enkeltje of retour is en in welke klasse wordt gevlogen. De calculator berekent de kortste routes tussen de gekozen luchthavens met behulp van de grote cirkel-methode. De calculator vermenigvuldigt vervolgens de afstand tussen luchthavens met de juiste emissiefactor om te komen tot een hoeveelheid CO₂e. Dit cijfer wordt vermenigvuldigd met de compensatiekosten per ton koolstof om het bedrag te geven dat nodig is om die specifieke vlucht te compenseren.

De DEFRA-emissiefactoren bevatten een “distance uplift” van 8% om de realiteit weer te geven dat vliegtuigen niet altijd de meest directe route vliegen – ze moeten rond het internationale luchtruim vliegen, opstapelen voor de landing enz. Een veel grotere verandering werd geïntroduceerd in 2013, omdat de overheid de verantwoordelijkheid van bedrijven voor emissies wilde vergroten. Voor het eerst werd aan bedrijven gevraagd om de CO₂e-emissiefactor met 90% te verhogen om Radiative Forcing (RF) mee te nemen in de berekeningen. Dit gaat over de invloed van andere effecten van de luchtvaart op de klimaatverandering, zoals waterdamp, contrails en stikstofoxide. Tot slot tellen we de uitstoot mee van ‘Well-To-Tank’, waarbij gekeken wordt naar de vervuiling van de brandstof voordat hij gebruikt wordt door vliegtuigen of auto’s, dus vanaf het moment van de bron tot het moment dat het in de tank komt. Meer uitleg over deze factoren kun je nalezen in de methodologie van DEFRA.

We willen een zo compleet mogelijk beeld geven van de impact van een reis, daarom worden de ‘distance uplift’, Radiative Forcing en Well-To-Tank allemaal meegenomen in de berekeningen van onze calculator.

Bedrijven en compensatie aanbieders geven verschillende variabelen waarmee de kosten voor compensatie worden berekend, wat verwarrend kan zijn. Bij sommige calculators moeten de vliegvelden geselecteerd worden en ook de klasse waarin gereisd wordt en bij andere calculators hoeft alleen gekozen te worden tussen ‘korte’, ‘middelgrote’, en ‘lange’ reis. Verschillende organisaties gebruiken ook verschillende databases om de afstanden tussen vliegvelden en de emissie-factors te berekenen. Daarnaast verschillen de kosten van compenseren per locatie en type project. Zo is een project in een ontwikkelingsland vaak goedkoper dan een project in een ontwikkeld land.

Om de ecologische voetafdruk van een bedrijf uit te rekenen is het nodig om te kijken naar verschillende onderdelen van het bedrijf. Denk daarbij aan vliegreizen, treinreizen, autoreizen, elektriciteitsverbruik op het kantoor. Hiervoor kan de online calculator gebruikt worden. Wij kunnen je ook helpen. Neem dan contact met ons op.

Reizen

Ja! Opstijgen gebruikt meer brandstof per minuut dan cruisen, daarom zijn vluchten met een korte afstand meer schadelijk per kilometer dan vluchten met een lange afstand.

Projecten

Climate Stewards gebruikt uw donaties en compensaties om offsetting te financieren via mitigatie projecten in Ghana, Kenia, Uganda (bomen, hooikisten en waterfilters) en Mexico en Nepal. Climate Stewards werkt al het langst samen met A Rocha Ghana. Sinds 2007 zijn er 33.000 bomen geplant in 15 gebieden die een oppervlakte van 91 hectare bestrijken. Deze bomen absorberen 15.000 ton CO2 in een gemiddelde levensduur van 50 jaar. In Kenia planten we samen met de lokale Keniaanse NGO Watersheds Ecosystem Conservation (WEC) bomen bij kerken en scholen. In Mexico werken we samen met Scolel’te om inheemse bossen te creëren, te herstellen en te behouden. In 2017 zijn we een samenwerking begonnen met A Rocha Uganda die onder onze Seal of Approval hooikisten en biosand water filters uitdelen. Twee jaar later zijn in samenwerking met de African Pastors Fellowship en de Baptist Union of Uganda bomen geplant bij kerken in Uganda. Sinds 2019 werken we samen met RIDS-Nepal waar energiezuinige houtovens worden gemaakt en verspreid.

Nee, het is niet mogelijk een project te kiezen met een donatie. Alle donaties worden gebruikt om de kosten van de totale projecten te betalen. Dit geeft zekerheid dat het geld gaat naar de plekken waar het het meest nodig is, dat jonge bomen beschermd worden tijdens hun groei, en ze voor de rest van hun leven worden onderhouden.

Er zijn verschillende redenen waarom we kiezen om te compenseren via herbebossing in ontwikkelingslanden.

  1. De laatste wetenschappelijke informatie suggereert dat tropische bossen het beste klimaatverandering kunnen voorkomen, doordat ze de aarde koelen door zowel verdamping als de opname van koolstofdioxide.
  2. Onze compensatieprojecten reduceren armoede, waardoor het logisch is dit soort projecten uit te voeren op plekken met armoede.
  3. De kosten van compensatie zijn lager in ontwikkelingslanden dan in ontwikkelde landen, waardoor onze donaties een maximale impact hebben.

Niet op zichzelf. Maar het is iets positiefs dat we op dit moment kunnen doen zonder te hoeven wachten op onderzoek of de ontwikkeling van technologieën. We geloven dat het aanplanten van bomen een nuttige en significante rol speelt in de oplossing voor ongeveer de komende 50 jaar.

Sommige milieuorganisaties en individuen zijn kritisch op het compenseren op grote schaal via overheids initiatieven. Als reden voeren ze aan dat het simpelweg de uitstoot en vervuiling verplaatst van rijke landen naar armere landen. Anderen zijn kritisch op de vrijwillige markt met als reden dat het een moderne vorm is van de ‘pauselijk aflaat’, een excuus om niks te doen of een licentie om te vervuilen.

Climate Stewards is overtuigd van het tegenovergestelde: compenseren heeft een kleine, maar significante impact op wereldwijde emissie niveaus. Het is ook een praktische manier om mensen te helpen de eerste stappen te zetten in het verminderen van hun CO2 emissies. Recente gegevens van de Forest Trends Institute bevestigt dat voor veel organisaties compensatie slechts een onderdeel is van hun strategie voor de aanpak van emissies.

De projecten van Climate Stewards in Ghana zijn allemaal ontworpen met het oog op de criteria van de Climate Community and Biodiversity Alliance (CCBA). Echter, in de beginjaren waren de kosten voor certificeren significant hoger dan de inkomsten van Climate Stewards, waardoor het proces is stopgezet. We hebben de beslissing genomen om het accreditatie proces voor de projecten in Ghana stop te zetten, omdat het niet kosteneffectief was.

In januari 2015 hebben we, naast het ondersteunen van ons bestaande werk in Ghana, partnerschappen ontwikkeld met twee nieuwe projecten die certificaten voor vrijwillige emissiereductie (VER’s) uitgeven. We werken nog altijd samen met een van hen – Scolel’te in Mexico waarvan de compensaties zijn geaccrediteerd door Plan Vivo.

In 2017 zijn we begonnen met het ontwikkelen van ons eigen keurmerk – een robuust maar eenvoudig accreditatiekader voor kleinschalige community-gebaseerde offsetprojecten.

We met het keurmerk begonnen in Uganda. Samen met A Rocha Uganda is er een pilotproject opgezet rondom biosand-waterfilters. Met de hulp van A Rocha Uganda en experts in binnen- en buitenland hebben we een goedkope methode ontwikkeld voor het berekenen en controleren van CO2-compensatieprojecten. Daarmee kunnen deelnemers hun compensatie via Climate Stewards verkopen of gebruiken voor interne financiering van CO2-reductie. Dat project is nu officieel van start gegaan.

In 2019 is een tweede pilot gestart met het gebruik van hooikisten in samenwerking met A Rocha Uganda.
We blijven aan ons keurmerk werken en uitbreiden naar andere type projecten. In Nepal is het keurmerk gebruikt voor een project van RIDS-Nepal voor het energiezuinige houtovens. Op termijn zal het keurmerk ook beschikbaar zijn voor boomaanplantprojecten.

Christenen en klimaatverandering

In het verhaal van Adam en Eva wordt gezegd dat “God, de HEER, bracht de mens dus in de tuin van Eden, om die te bewerken en erover te waken”. Wij als mens hebben de taak gekregen om te waken over het land. In Joh 3:16 wordt ons verteld “Want God had de wereld [kosmos] zo lief dat hij zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft”. Het Griekse woord “kosmos” betekent de hele planeet en alles er op. Als we van onze naaste houden als Jezus ons geleerd heeft, horen daar ook toekomstige generaties bij en ook de mensen bij die het meest door de gevolgen van klimaatverandering worden getroffen.

Zorg dragen voor de gehele aarde omvat de thema’s armoede, gerechtigheid en gelijkheid. Dit is een mogelijkheid voor christenen om een praktische uitwerking van Gods liefde voor de hele creatie te tonen.

Kijk op onze download pagina voor flyers of neem contact met ons op.

Climate Stewards

Climate Stewards NL is onderdeel van stichting A Rocha Nederland. We werken samen met Climate Stewards UK voor CO2 compensatie, waarbij we zorg dragen voor Gods aarde en haar inwoners. Het kantoor van Climate Stewards UK is gelegen in Engeland en de werkelijke compensatie vindt plaats in Ghana, Kenia, Uganda, Mexico en Nepal.

Climate Stewards Nederland is onderdeel van A Rocha Nederland. Een verslag van onze activiteiten en een overzicht van onze financiën kunt u vinden in het jaarverslag van A Rocha Nederland. U kunt het verslag (PDF) van 2019 hier lezen. Meer details over het werk van Climate Stewards zijn te lezen in het Engelstalige verslag van Climate Stewards International.

Climate Stewards UK is oorspronkelijk gestart door A Rocha en is nu een onafhankelijke stichting, deel van het A Rocha netwerk. In Nederland zijn we als Climate Stewards nog altijd onderdeel van A Rocha Nederland. We werken samen met A Rocha in Europa en Afrika om meer bewustzijn te creëren, mensen een kans te geven in actie te komen tegen klimaatverandering, en mitigatie projecten in Ghana, Kenia, Uganda, Mexico en Nepal te faciliteren.

A Rocha is een wereldwijde christelijke natuurbeweging, die in 19 landen op 5 continenten verspreid zit. Climate Stewards deelt A Rocha’s 5 kernwaarden:

Christian: de grondslag van alles wat we doen, is ons Bijbelse geloof in de levende God, die de zorg over zijn schepping aan mensen heeft toevertrouwd.
Conservation: we combineren natuurbescherming met natuuronderzoek en natuureducatie.
Community: we bouwen aan goede relaties met elkaar en met de mensen in onze leefomgeving.
Cross-cultural: we maken gebruik van de inzichten en vaardigheden van verschillende culturen.
Cooperation: we werken samen met veel anderen die zich inzetten voor een duurzame wereld.