Waarom is 400 een belangrijk getal?

Volgens het Earth System Research Laboratory is op 406.76 de CO2 concentratie in de atmosfeer 03 Dec 2017 ppm.

De metingen van atmosferische CO2 begonnen in 1958 op Mauna Loa, een observatorium op Hawaï. Op dat moment was de concentratie 316 ppm. In slechts 57 jaar is de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer gestegen met 26.6%.

Op 9 mei 2013 steeg de concentratie CO2 voor het eerst tot boven 400ppm. Deze trend is echter zorgwekkend.

De grafiek hieronder (de Keeling Curve) laat cyclische variatie in het CO2 niveau als gevolg van seizoensgebonden veranderingen de in opname van koolstofdioxide door de vegetatie. Deze vegetatie, die zich vooral op het noordelijk halfrond bevindt, neemt in de lente en zomer de meeste CO2 op wanneer de planten groeien. Wanneer planten in de herfst en winter afsterven en de opgeslagen CO2 loslaten in de atmosfeer stijgt de CO2 concentratie weer. Wanneer je deze getallen middelt, kom je uit op een concentratie van 400ppm.

De Keeling Curve

In 2009 vormde zich een groep van aardsysteem- en milieuwetenschappers onder leiding van Johan Rockström van het Stockholm Resilience Centre en Will Steffen van de Australische rijksuniversiteit. Zij stelden een kader van “planetaire grenzen” voor, ontworpen om de “veilige werkruimte voor de mensheid” in kaart te brengen. Deze veilige operationele ruimte is wat we nodig hebben als beschaving om te “groeien, ontwikkelen en bloeien”. Een van de negen planetaire grenzen is klimaatverandering en in het bijzonder de atmosferische CO2 niveaus. De grens staat op 350ppm – een cijfer dat we voorbij zijn gegaan in 1986.

“De veilige-zone-grens van CO2 is eerder geschat op 350 delen per miljoen. Dat is de grens – en daar zijn we voorbij met de huidige levels van 400ppm. Dat zet de aarde in een CO2 zone van onzekerheid die, zo zeggen de auteurs van de paper, strekt van 350ppm tot 450ppm.”

Volgens NASA’s Earth Observatory “steeg de wereldwijd gemiddelde oppervlaktetemperatuur met 0,6-0,9°C tussen 1906 en 2005, en de snelheid van de temperatuurstijging is bijna verdubbeld in de afgelopen 50 jaar.”

En dit snelle tempo van temperatuurverandering kan alleen verklaard worden door menselijke activiteiten. Ja, het klimaat van de aarde verandert als gevolg van natuurlijke oorzaken die niet gerelateerd zijn aan onze activiteiten, “maar hun invloed is te klein of ze doen zich te langzaam voor om de snelle opwarming van de afgelopen decennia uit te leggen.”

Tussen 1750 en 2011 was er 2040 ± 310 Gt CO2 cumulatieve antropogene CO2 uitstoot in de atmosfeer. Ongeveer 40% van deze emissies zijn in de atmosfeer gebleven (880 ± 35 Gt CO2); de rest werd verwijderd uit de atmosfeer en opgeslagen in het land (planten en bodems) en de oceaan. De oceaan heeft ongeveer 35% van de antropogene CO2 geabsorbeerd, waardoor deze is gaan verzuren. Ongeveer de helft van de CO2 uitstoot tussen 1750 en 2011 heeft plaatsgevonden in de laatste 40 jaar.

Het grootste probleem is, natuurlijk, fossiele brandstoffen. De koolstofdioxide op aarde beweegt zich tussen bronnen (producenten) en putten (absorptie materiaal) in een koolstofcyclus. Decompositie, ademhaling en CO2 door oceanen vrijgelaten zijn voorbeelden van natuurlijke bronnen. Oceanen en planten die CO2 absorberen tijdens fotosynthese zijn voorbeelden van putten. De koolstofcyclus was in balans totdat we begonnen met het opgraven en verbranden van fossiele brandstoffen. Na de industriële revolutie is de mensheid begonnen CO2 direct in de atmosfeer te pompen, voorbij de capaciteit van de putten om het zonder gevolgen te absorberen.

NASA waarschuwt ons dat “zelfs als vandaag de concentraties van broeikasgassen stabiliseren, de aarde nog 0,6°C warmer wordt in de komende eeuw als gevolg van de broeikasgassen die al in de atmosfeer zitten”. Als we meer blijven toevoegen aan wat er al in de atmosfeer zit, “kan de gemiddelde oppervlaktetemperatuur, gebaseerd op een reeks van plausibele emissiescenario’s, tussen de 2°C en 6°C stijgen tegen het eind van deze eeuw”.

We stellen actie nu vaak uit omdat klimaatverandering relatief langzaam gebeurt en we niet de gevolgen van de uitstoot vandaag zien. Dit uitstellen leidt tot verdere opwarming en een toename in de gevolgen ervan. We ondernemen pas actie wanneer we de gevolgen of kosten van de opwarming ervaren, en dan is het niet mogelijk de opwarming direct te stoppen. Verdere opwarming is onvermijdelijk.

Deze “vertraging in tijd is een van de redenen waarom het gevaarlijk is om het beheersen van broeikasgassen uit te stellen tot de opwarming erger wordt of de gevolgen ernstiger en duidelijker. Wanneer we wachten tot we het voelen of de gevolgen een ondraaglijk niveau hebben bereikt, zijn we niet meer in staat een halt toe te roepen op dat moment; verdere opwarming zal onvermijdelijk zijn.

In het vijfde rapport van het IPCC staat: “Voortdurende uitstoot van broeikasgassen zal verdere opwarming veroorzaken en langdurige veranderingen teweeg brengen in alle componenten van het klimaatsysteem, waardoor de kans op ernstige onomkeerbare effecten op mensen en ecosystemen toeneemt. Om klimaatverandering te beperken is een substantiële en aanhoudende reductie van broeikasgassen nodig, samen met adaptatie om klimaatrisico’s te beperken.”

Een temperatuurstijging van 2°C lijkt onvermijdelijk en dat is het meest positieve scenario als we vandaag actie ondernemen. Wanneer we wachten dan zullen Michael Northcott’s apocalyptische voorspellingen uit zijn boek “A Political Theology of Climate Change” (pagina 304) wel eens uit kunnen komen:

Het IPCC voorspelt dat “business as usual” groei in economische activiteiten en fossiele brandstoffen zullen zorgen voor een mondiale temperatuur stijging van meer dan 7 graden Celsius in 2100 vergeleken met de pre-industriële temperatuur. Dit zal een nieuwe wereld zijn. Het zal een wereld zijn waarin het kapitalisme zal instorten, doordat grote havens over de hele wereld onder water zullen staan, samen met alle kust- en laaggelegen vliegvelden. In deze wereld zullen sterkere stormen het moeilijker en duurder maken om boten over oceanen te laten varen. Het zal een wereld zijn waarin vele landen onbewoonbaar zijn en andere zijn gereduceerd tot een minimaal levensonderhoud; en het kan betekenen dat er een oorlog komt over de vruchtbare landbouwgebieden en zoet water bronnen.

Daarom is 400 een waarschuwing, een herinnering dat we actie moeten gaan nemen.

Veel van wat er gedaan moet worden hangt af van overheden en corporaties, en als individuen zijn we ons vaak bewust hoe, ogenschijnlijk, weinig wijzelf kunnen doen. Het voelt alsof onze eigen inspanningen geen verschil gaan maken in deze wereld – maar de realiteit is dat we een impact kunnen hebben als we zowel onze woorden als daden inzetten.

Misschien moeten we nog even het Climate Stewards motto herhalen: Verminder wat je kunt, en compenseer de rest!

De data die gebruikt is voor deze pagina en de voorpagina komen van de website Earth System Research Laboratory. We gebruiken de wekelijkse atmosferische CO2 data, die hier gedownload kan worden. Het getal voor het niveau van CO2 bovenaan deze pagina (en hetzelfde getal op de voorpagina) worden automatisch bijgewerkt wanneer nieuwe data beschikbaar is.