Bomen die in 2007 geplant zijn in Asamama, Ghana

Bomen nemen koolstofdioxide (CO2) op uit de atmosfeer tijdens fotosynthese, waarbij koolhydraten worden gevormd die de koolstof (de “C” van CO2) in het hout van de boom “opsluiten”. De zuurstof (de “O” van CO2) wordt vrijgelaten in de atmosfeer.

Het planten van bomen is een waardevolle manier om de effecten van klimaatverandering te verzachten. Bomen bieden daarnaast nog andere voordelen voor de mensen en voor de omgeving waar ze worden geplant. We planten voornamelijk inheemse boomsoorten die aan de lokale biodiversiteit bijdragen, de bodem verrijken en stabiliseren, de erosie verminderen, schaduw geven en de lokale temperaturen verlagen. Veel bomen bieden medicinale en eetbare producten van fruit, bloemen en schors. Bovendien kunnen lokale gemeenschappen snoeihout gebruiken als veevoer of brandhout.

Sommige van onze bomen worden geplant om nieuwe permanente bossen te creëren, anderen worden voor commerciële doeleinden geplant. Een financiële stimulans zorgt ervoor dat er voor de bomen gezorgd wordt en alleen wordt verkocht voor bouwdoeleinden zodat de koolstof opgesloten blijft.

Het allereerste project van Climate Stewards startte in 2007 in samenwerking met A Rocha Ghana. Er werden bomen geplant op schoolterreinen rondom Kumasi en bij lokale gemeenschappen in het noorden van Ghana. Die bomen hebben nu een hoogte bereikt van bijna 30 meter en hebben geen verder onderhoud nodig. De nieuw beboste gebieden worden door de scholen vaak gebruikt als ‘buitenlokalen’, waardoor de volgende generatie wordt geleerd over de waarde van bomen. We blijven schoolclubs financieren. Ze bieden praktische vaardigheden in bosbeheer en uitstapjes naar andere locaties om studenten te inspireren om voor alle aspecten van de omgeving te zorgen.

Onze ervaring in Ghana leidde tot het ontwikkelen van ons keurmerk. CO2-compensatie wordt gereguleerd door een aantal externe accreditatieschema’s om duurzame projecten van hoge kwaliteit te garanderen. Hoewel dit op zichzelf goed is, zijn al deze normen ontworpen voor projecten op grotere schaal dan die van Climate Stewards. Hierdoor zijn de schema’s duur en lastig voor het soort gemeenschapsprojecten die wij ondersteunen.

Het voorbereiden van de bodem in Kyatune, Kenia

Ons keurmerk legt een kleinere administratieve last op dan bestaande externe accreditatieschema’s, waardoor wordt gewaarborgd dat een zo groot mogelijk deel van de compensatie van inkomsten wordt overgedragen aan lokale begunstigden. Door te werken via vertrouwde partners, conservatieve cijfers te gebruiken en geschikte “verzekeringsbuffers” op te nemen, biedt de SoA het vertrouwen dat koolstofbesparingen minstens gelijk zijn aan het compensatiebedrag.

Het kader van het keurmerk helpt met het beoordelen van het ontwerp, de implementatie, de verantwoording en de duurzaamheid van CO2-compensatieprojecten, en voor het schatten van de hoeveelheden CO₂ die zullen worden beperkt. Als een project het Climate Stewards Keurmerk krijgt betekent dit dat Climate Stewards op basis van de verstrekte gegevens het project heeft gecontroleerd en goedgekeurd en aan de gestelde criteria voldoet.

In 2018 zijn we begonnen met het plannen en ontwerpen van twee nieuwe boomaanplantprojecten die onder ons keurmerk vallen:

Het planten van de bomen is in het voorjaar van 2019 begonnen.

Een project ontwerpen

Koolstofvastlegging berekenen
Onze online tool Cquestr stelt ons in staat om te schatten hoeveel koolstof de bomen die we planten gedurende hun leven zullen opsluiten. Cquestr gebruikt een combinatie van openbaar beschikbare gegevens over bomen, peer-reviewed allometrische vergelijkingen en lokale kennis om het koolstofvastleggingspotentieel te berekenen. Je kunt de volledige methodologie die in onze schattingen wordt gebruikt hier lezen.

Cquestr is ontworpen om eenvoudig ‘in het veld’ te gebruiken (de locatie kan worden bepaald op mobiele apparaten en het is geoptimaliseerd voor gebruik via trage internetverbindingen) en stelt projectpartners in staat om snel verschillende scenario’s uit te proberen – combinaties van boomsoorten en aantallen die de beste resultaten voor een bepaalde locatie.
Het Climate Stewards Keurmerk werkt met twee verschillende benaderingen van het planten van bomen: c
ommerciële bosbouw en permanente bosbouw / boslandbouw.

Het planten van Melia volkensii in Kyatune, Kenia

Commerciële bosbouw
Voor commerciële bosbouwprojecten planten we snelgroeiende inheemse bomen die binnen tien tot vijftien jaar een verhandelbare grootte bereiken. In ons project met WEC in Kenia betekent dit bijvoorbeeld het planten van Melia volkensii (ook bekend als “mahonie van het droge land”) die in twaalf jaar tot een diameter van ongeveer 25 cm zal groeien, waarna het kan worden geoogst en het hout verkocht voor gebruik in de bouw of als elektriciteitspalen.

Bomen worden in eerste instantie geplant op een afstand van ongeveer 3 meter, waardoor we 400 bomen per hectare kunnen planten. Na vijf of zes jaar wordt ongeveer 40% van de bomen “uitgedund” om de resterende bomen meer ruimte te geven om te groeien. Het gezaagde hout wordt onder andere verkocht voor gebruik in de bouw en voor hekwerk.

In de groeiperiode worden takken gesnoeid en verkocht als brandhout, omdat ze nergens anders voor gebruikt kunnen worden. Dit betekent dat takken niet worden meegenomen in onze schattingen van de potentiële koolstofvastlegging voor commerciële projecten. Ze leveren wel economische voordelen op voor de gemeenschappen waar de bomen worden geplant.

In vergelijking met permanente bosbouwprojecten brengen commerciële projecten minder CO2-besparingen op. Dit komt omdat niet alle biomassa van de bomen kan worden meegeteld voor de schatting van de koolstofvastlegging – zoals hierboven vermeld, zullen sommige takken worden gebruikt als brandhout, waardoor de opgeslagen koolstof weer in de atmosfeer vrijkomt. Dit betekent dat in onze berekeningen alleen de stam meetelt voor de schattingen van koolstofvastlegging. En niet eens de hele stam zal verkocht worden. Omdat de stammen vaak nog bewerkt worden, rekenen we dat ongeveer 80% van de stam geschikt is om verkocht te worden (Merchantable Stem Volume).

Commerciële projecten hebben aanzienlijke economische voordelen. Hout van een enkele houtpartij kan bijna €10.000 waard zijn, afhankelijk van de hoeveelheid en kwaliteit van het hout.

Voor commerciële projecten adviseren wij dat, waar mogelijk, een percentage beschikbaar land wordt gereserveerd voor permanente bosbouw.

Permanente bosbouw/boslandbouw
Een van de doelstellingen van een project met permanente bosbouw/boslandbouw is het creëren van nieuwe, duurzame, bosrijke gebieden die de biodiversiteit in een gebied verbeteren. Door een mix van inheemse soorten te planten kunnen verloren bossen hersteld worden, wat belangrijk is voor inheemse dieren.

De meeste nieuwe bossen worden aangeplant met behulp van een boslandbouw-model. Dit betekent dat tussen jonge bomen gewassen worden verbouwd, zoals groenten en bonen. Deze bieden waardevolle schaduw voor de jonge boomzaailingen in hun eerste jaren. En doordat de boeren voor hun gewassen zorgen, kunnen ze makkelijk tegelijkertijd de boomzaailingen in de gaten houden.

Een succesvol project maken

Lokale kennis van het planten van bomen is essentieel voor het succes van een boomaanplantproject – de verkeerde bomen, op de verkeerde plaats, op het verkeerde moment en op de verkeerde manier geplant zullen vrijwel zeker niet gedijen.

We werken altijd met lokale experts bij het plannen van onze projecten die advies geven over de geschiktheid van verschillende boomsoorten voor de locaties waar we willen werken. Deze lokale experts werken later samen met onze projectpartners om de daadwerkelijke aanplant van bomen te organiseren en te begeleiden.

Betrokkenheid van de gemeenschap is een andere sleutel tot het succes van een project. Een gevoel van eigendom en de wens om een project tot een goed einde te brengen is essentieel. We werken samen met gemeenschapsleiders. Zij kennen de gemeenschap en weten wie geschikt zijn om te betrekken bij het project en kunnen samenwerken om het voortdurende onderhoud dat nodig is uit te voeren. Boomaanplantprojecten zijn een langetermijninvestering voor een gemeenschap.